Hoybun Örgütü: Kürt Milliyetçiliğinde Yeni Bir Evre
Hoybun Örgütü: Kürt Milliyetçiliğinde Yeni Bir Evre

Selin M. Bölme [1]


Bu çalışmada Kürt sorununun uluslararası alana taşınmasında öncü olan Hoybun Örgütü’nün kuruluş süreci, bu süreci etkileyen faktörler, yapısı ve faaliyetleri ve dağılma süreci incelenmiştir. Örgüt, kendi döneminde çok ciddi kazanımlar elde edemese de, pek çok yönü ve yaklaşımları ile Kürt hareketine yeni bir soluk getirmiştir ve kendinden sonraki dönem için önemli bir birikim bırakmıştır. Hoybun’dan önceki örgütlenmelere baktığımızda, bu şekilde askeri ve idari yapılanma içine giren bir örgüt olmadığını görürüz. Daha önemlisi Hoybun, bağımsız bir Kürt devletinin kurulabilmesi sorunu uluslararası alana taşımanın gerekliliğine inanarak yabancı devletlerden destek arayışına girmiş, yayınları ile uluslararası kamuoyunun dikkatini çekmeye çalışmıştır. Bu yönüyle Kürt milliyetçiliğinde yeni bir evre başlatmıştır.
This article aims to analyze the role, structure and activities of the Xoybun Organization in taking the Kurdish issue out to the international platforms. Despite the fact that organization did not achieve major gains during its lifetime, it provided a fresh breath and a great deal of experience to the Kurdish movements afterwards. Contrary to the Kurdish organizations that were set up before it, Xoybun Organization was structured around a military and administrative configuration. Further, believing that establishment of an independent Kurdistan depended on international support, they concentrated their efforts on international lobbying, and attempted to receive attention of the international community with various publications on the Kurdish issue. In doing so, they ushered a new era in Kurdish nationalism
  • Alakom, R. (1998). Hoybun Örgütü ve Ağrı Ayaklanması. İstanbul: Avesta Yayınları
  • Aytepe, O. (1998a). “Hoybun Cemiyeti’nin Amerika Faaliyetleri”.Tarih ve Toplum Dergisi, 30:176, 55-59
  • Aytepe, O. (1998b). “Yeni Belgeler Isığında Hoybun Cemiyeti”.Toplumsal Tarih Dergisi. 10:58, 50-55.
  • Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, 030.10.115/796/20.
  • Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, 030.10.115/803/3).
  • Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, 030.10.115/803/5.
  • Bayrak, M. (der.) (1994). Açık-Gizli/ Resmi-Gayriresmi Kürdoloji Belgeleri, Ankara: Öz-Ge Yayınları.
  • Bedirhan, P. S. (1994). Kürt Davası ve Hoybun. D. Zirek (çev.). İstanbul: Med Yayınları.
  • Burkay, K. (1978). Kürdistan’ın Sömürgeleştirilmesi ve Kürt Ulusal Hareketleri. İstanbul: Özgürlük Yolu Yayınları.
  • Cegerxwin (2003). Hayat Hikayem. İstanbul: Evrensel Basım Yayın.
  • Cöhçe, Salim (2000). “Büyük Ermenistan’ı Kurma Projesinde Kürtlere Biçilen Rol”. I. Milletlerarası Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Güvenlik Sempozyumu. 27-29 Mart. Elazığ. 511-525.
  • Dersimi, M. N. (1992). Kürdistan Tarihinde Dersim. 4. B. Diyarbakır: Dilan Yayınları.
  • Ekrem Cemil Paşa (1989). Muhtasar Hayatım. 2. B. Brüksel: Brüksel Kürt Enstitüsü Yayınları.
  • Ferheng Kürtçe Online Sözlük, http://ferheng.org/tr/
  • Göktaş, H. (1991). Kürtler I İsyan –Tenkil. 3. B. İstanbul: Alan Yayıncılık.
  • İhsan Nuri Paşa (1992). Ağrı Dağı İsyanı. 2. B. İstanbul: Med Yayıncılık.
  • Jwaideh, W. (2003). Kürt Milliyetçiliğinin Tarihi Kökenleri ve Gelişimi, İ. Çekem, A.Duman (çev). İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Kahraman A. (2004). Kürt İsyanları (Tedip ve Tenkil). İstanbul: Evrensel Basın ve Yayım
  • Kalafat, M. (1992). Şark Meselesi Işığında Şeyh Sait Olayı, Karakteri, Dönemindeki İç ve Dış Olaylar. İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
  • Kalman, M. (1997). Belge Tanık ve Yasayanlarıyla Ağrı Direnişi (1926-1930). İstanbul: Peri Yayınları.
  • Karaca, E. (2003). Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi. İstanbul: Karakutu Yayınları.
  • Kaya, Y. (2001). Fehmi Bilal (Liceli Fehmi). Özgür Politika, 20 Mart
  • Kocaş, M.S. (1990). Tarihte Ermeniler ve Türk Ermeni İlişkileri. İstanbul: Kastaş Yayınları.
  • Kurubaş, E. (1997). Başlangıçtan 1960’a Değin: Kürt Sorununun Uluslararası Boyutu. Ankara: Ümit Yayıncılık.
  • Malmisanij (2004). Diyarbakırlı Cemilpaşazadeler ve Kürt Milliyetçiliği. İstanbul: Avesta Basın Yayın.
  • Nikitin, B. (1991). Kürtler, Sosyolojik ve Tarihi İnceleme, H.Demirhan (çev.) Cilt I-II. 3. B. İstanbul: Deng Yayınları.
  • Oran, B. (2003). Dönemin Bilançosu 1919-1923. Türk Dış Politikası, Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar. B Oran (der.). Cilt I, 7. B, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Öznur, H. (2003). Cahşların Savaşı. Ankara: Atınküre Yayınları.
  • Sarınay, Y. (1998). “Hoybun Cemiyeti ve Türkiye’ye Karşı Faaliyetleri”. Ataturk Arastırma Merkezi Dergisi. XIV:40. http://www.atam.gov.tr/dergi/sayi-40/hoybun-cemiyeti-ve- turkiyeye-karsi-faaliyetleri. erişim tarihi: 10 Temmuz 2015.
  • Sasuni, G. (1986). Kürt Ulusal Hareketleri ve 15.yy dan Günümüze Ermeni-Kürt İlişkileri. Stockholm : Orfeus
  • Şadillili, V. (1980). Türkiye'de Kürtçülük Hareketleri ve İsyanlar. Cilt I. Ankara: Kon Yayınları.
  • Şimşir, B. (1975) İngiliz Belgeleriyle Türkiye’de Kürt Sorunu, 1924-38. Ankara: Dışişleri Bakanlığı Basımevi.
  • Uzgel, İ.. (2003). İngiltere’nin Kürt Politikası. Türk Dış Politikası, Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar. B Oran (der.). Cilt I, 7. B, İstanbul: İletişim Yayınları
  • Yavuz, S. (Ed.) (2005). Taşnak-Hoybun, İstanbul: İleri Yayınları.
  • Yıldız, Z. (1992). Kürt Gerçeği: Olaylar, Oyunlar, Çözümler. İstanbul: Yeni Asya Yayınları.
  • Alakom, R. (1998). Hoybun Örgütü ve Ağrı Ayaklanması. İstanbul: Avesta Yayınları
  • Aytepe, O. (1998a). “Hoybun Cemiyeti’nin Amerika Faaliyetleri”.Tarih ve Toplum Dergisi, 30:176, 55-59
  • Aytepe, O. (1998b). “Yeni Belgeler Isığında Hoybun Cemiyeti”.Toplumsal Tarih Dergisi. 10:58, 50-55.
  • Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, 030.10.115/796/20.
  • Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, 030.10.115/803/3).
  • Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi, 030.10.115/803/5.
  • Bayrak, M. (der.) (1994). Açık-Gizli/ Resmi-Gayriresmi Kürdoloji Belgeleri, Ankara: Öz-Ge Yayınları.
  • Bedirhan, P. S. (1994). Kürt Davası ve Hoybun. D. Zirek (çev.). İstanbul: Med Yayınları.
  • Burkay, K. (1978). Kürdistan’ın Sömürgeleştirilmesi ve Kürt Ulusal Hareketleri. İstanbul: Özgürlük Yolu Yayınları.
  • Cegerxwin (2003). Hayat Hikayem. İstanbul: Evrensel Basım Yayın.
  • Cöhçe, Salim (2000). “Büyük Ermenistan’ı Kurma Projesinde Kürtlere Biçilen Rol”. I. Milletlerarası Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Güvenlik Sempozyumu. 27-29 Mart. Elazığ. 511-525.
  • Dersimi, M. N. (1992). Kürdistan Tarihinde Dersim. 4. B. Diyarbakır: Dilan Yayınları.
  • Ekrem Cemil Paşa (1989). Muhtasar Hayatım. 2. B. Brüksel: Brüksel Kürt Enstitüsü Yayınları.
  • Ferheng Kürtçe Online Sözlük, http://ferheng.org/tr/
  • Göktaş, H. (1991). Kürtler I İsyan –Tenkil. 3. B. İstanbul: Alan Yayıncılık.
  • İhsan Nuri Paşa (1992). Ağrı Dağı İsyanı. 2. B. İstanbul: Med Yayıncılık.
  • Jwaideh, W. (2003). Kürt Milliyetçiliğinin Tarihi Kökenleri ve Gelişimi, İ. Çekem, A.Duman (çev). İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Kahraman A. (2004). Kürt İsyanları (Tedip ve Tenkil). İstanbul: Evrensel Basın ve Yayım
  • Kalafat, M. (1992). Şark Meselesi Işığında Şeyh Sait Olayı, Karakteri, Dönemindeki İç ve Dış Olaylar. İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
  • Kalman, M. (1997). Belge Tanık ve Yasayanlarıyla Ağrı Direnişi (1926-1930). İstanbul: Peri Yayınları.
  • Karaca, E. (2003). Ağrı Eteklerinde İsyan: Bir Kürt Ayaklanmasının Anatomisi. İstanbul: Karakutu Yayınları.
  • Kaya, Y. (2001). Fehmi Bilal (Liceli Fehmi). Özgür Politika, 20 Mart
  • Kocaş, M.S. (1990). Tarihte Ermeniler ve Türk Ermeni İlişkileri. İstanbul: Kastaş Yayınları.
  • Kurubaş, E. (1997). Başlangıçtan 1960’a Değin: Kürt Sorununun Uluslararası Boyutu. Ankara: Ümit Yayıncılık.
  • Malmisanij (2004). Diyarbakırlı Cemilpaşazadeler ve Kürt Milliyetçiliği. İstanbul: Avesta Basın Yayın.
  • Nikitin, B. (1991). Kürtler, Sosyolojik ve Tarihi İnceleme, H.Demirhan (çev.) Cilt I-II. 3. B. İstanbul: Deng Yayınları.
  • Oran, B. (2003). Dönemin Bilançosu 1919-1923. Türk Dış Politikası, Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar. B Oran (der.). Cilt I, 7. B, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Öznur, H. (2003). Cahşların Savaşı. Ankara: Atınküre Yayınları.
  • Sarınay, Y. (1998). “Hoybun Cemiyeti ve Türkiye’ye Karşı Faaliyetleri”. Ataturk Arastırma Merkezi Dergisi. XIV:40. http://www.atam.gov.tr/dergi/sayi-40/hoybun-cemiyeti-ve- turkiyeye-karsi-faaliyetleri. erişim tarihi: 10 Temmuz 2015.
  • Sasuni, G. (1986). Kürt Ulusal Hareketleri ve 15.yy dan Günümüze Ermeni-Kürt İlişkileri. Stockholm : Orfeus
  • Şadillili, V. (1980). Türkiye'de Kürtçülük Hareketleri ve İsyanlar. Cilt I. Ankara: Kon Yayınları.
  • Şimşir, B. (1975) İngiliz Belgeleriyle Türkiye’de Kürt Sorunu, 1924-38. Ankara: Dışişleri Bakanlığı Basımevi.
  • Uzgel, İ.. (2003). İngiltere’nin Kürt Politikası. Türk Dış Politikası, Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar. B Oran (der.). Cilt I, 7. B, İstanbul: İletişim Yayınları
  • Yavuz, S. (Ed.) (2005). Taşnak-Hoybun, İstanbul: İleri Yayınları.
  • Yıldız, Z. (1992). Kürt Gerçeği: Olaylar, Oyunlar, Çözümler. İstanbul: Yeni Asya Yayınları.
Journal Section MAK
Authors

Author: Selin M. Bölme

Dates

Publication Date : July 20, 2015

Bibtex @ { ijoks614141, journal = {International Journal of Kurdish Studies}, issn = {2149-2751}, eissn = {2149-2751}, address = {}, publisher = {Hasan KARACAN}, year = {2015}, volume = {1}, pages = { - }, doi = {}, title = {Hoybun Örgütü: Kürt Milliyetçiliğinde Yeni Bir Evre}, key = {cite}, author = {Bölme, Selin M.} }
APA Bölme, S . (2015). Hoybun Örgütü: Kürt Milliyetçiliğinde Yeni Bir Evre. International Journal of Kurdish Studies , 1 (2) , . Retrieved from http://ijoks.com/en/issue/8545/614141
MLA Bölme, S . "Hoybun Örgütü: Kürt Milliyetçiliğinde Yeni Bir Evre". International Journal of Kurdish Studies 1 (2015 ): <http://ijoks.com/en/issue/8545/614141>
Chicago Bölme, S . "Hoybun Örgütü: Kürt Milliyetçiliğinde Yeni Bir Evre". International Journal of Kurdish Studies 1 (2015 ):
RIS TY - JOUR T1 - Hoybun Örgütü: Kürt Milliyetçiliğinde Yeni Bir Evre AU - Selin M. Bölme Y1 - 2015 PY - 2015 N1 - DO - T2 - International Journal of Kurdish Studies JF - Journal JO - JOR SP - EP - VL - 1 IS - 2 SN - 2149-2751-2149-2751 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 International Journal of Kurdish Studies Hoybun Örgütü: Kürt Milliyetçiliğinde Yeni Bir Evre %A Selin M. Bölme %T Hoybun Örgütü: Kürt Milliyetçiliğinde Yeni Bir Evre %D 2015 %J International Journal of Kurdish Studies %P 2149-2751-2149-2751 %V 1 %N 2 %R %U
ISNAD Bölme, Selin M. . "Hoybun Örgütü: Kürt Milliyetçiliğinde Yeni Bir Evre". International Journal of Kurdish Studies 1 / 2 (July 2015): - .
AMA Bölme S . Hoybun Örgütü: Kürt Milliyetçiliğinde Yeni Bir Evre. International Journal of Kurdish Studies. 2015; 1(2): -.
Vancouver Bölme S . Hoybun Örgütü: Kürt Milliyetçiliğinde Yeni Bir Evre. International Journal of Kurdish Studies. 2015; 1(2): -.